Als je wilt weten welk Europees land de minste migranten opvangt, hangt het antwoord af van de gekozen indicator. Nieuwe aankomsten in een jaar, het aantal buitenlandse inwoners, ingediende asielaanvragen of mensen met tijdelijke bescherming: elke maatstaf levert een andere ranglijst op, soms zelfs met tegenstrijdige uitkomsten voor hetzelfde land.
Waarom de ranglijst van landen verandert naargelang de immigratie-indicator
Een concreet voorbeeld: Frankrijk telde in 2024 ongeveer 6 immigranten per 1.000 inwoners. Daarmee behoort het tot de EU-landen met de laagste percentages. In absolute aantallen blijft het een van de belangrijkste bestemmingslanden van het continent.
Dat verschil komt door de omvang van de bevolking. Een klein land als Malta of Luxemburg kan in absolute aantallen weinig mensen ontvangen, maar toch een zeer hoog immigratiecijfer per inwoner hebben. In een groot land worden de nieuwe aankomsten daarentegen afgezet tegen een bevolking van tientallen miljoenen mensen.
Hetzelfde probleem speelt wanneer je het aantal buitenlandse inwoners vergelijkt met de jaarlijkse instroom. De EU telt ongeveer 28,9 miljoen inwoners die geen EU-burger zijn, oftewel 6,4% van de totale bevolking. Dat aandeel stijgt tot 10% als ook mensen worden meegeteld die in het buitenland zijn geboren en inmiddels de nationaliteit van een EU-land hebben verkregen.
Een land met weinig nieuwe aankomsten kan dus een aanzienlijk aandeel inwoners hebben dat in het buitenland is geboren. Zij zijn verspreid over meerdere decennia naar het land gekomen. De gegevens over immigratie in Europa laten goed zien hoe de uitkomsten verschillen naargelang de gekozen invalshoek.
Asielaanvragen en tijdelijke bescherming: twee aparte maatstaven in Europa
Asielaanvragen vormen een andere indicator, die vaak wordt verward met immigratie in brede zin. In 2025 dienden bijna 670.000 migranten voor het eerst een asielaanvraag in een EU-land in. In 2023 waren er meer dan een miljoen aanvragen geregistreerd.
Een asielaanvraag indienen betekent niet dat je een verblijfsvergunning krijgt. Een deel van de aanvragen wordt afgewezen. De betrokken personen kunnen dan worden verplicht het grondgebied te verlaten. In 2023 zijn ongeveer 83.370 mensen daadwerkelijk uit de EU teruggestuurd, aanzienlijk minder dan het aantal negatieve beslissingen.
Tijdelijke bescherming: een aparte regeling
Sinds 2022 valt de tijdelijke bescherming voor Oekraïense ontheemden onder een afzonderlijke juridische regeling. Die geeft recht op verblijf en toegang tot bepaalde diensten, zonder dat een individuele asielaanvraag volgens de gebruikelijke procedure hoeft te worden beoordeeld.
Tijdelijke bescherming en asielaanvragen op één hoop gooien, maakt elke vergelijking tussen landen onbetrouwbaar. Een land dat veel Oekraïense ontheemden opvangt onder deze regeling, komt niet noodzakelijk terug in de asielstatistieken. Polen en Tsjechië huisvesten bijvoorbeeld veel mensen met deze beschermingsstatus, zonder dat dit zichtbaar is in de reguliere asielcijfers.
Eurostat wijst er ook op dat landen mensen met tijdelijke bescherming niet op dezelfde manier uit de registers uitschrijven. Sommige landen voeren in bepaalde perioden op grote schaal administratieve uitschrijvingen door. Daardoor kunnen de maandcijfers kunstmatig dalen. Veranderingen weerspiegelen soms administratieve werkwijzen, niet daadwerkelijke vertrekken.
Immigratie per inwoner: waar staan de Europese landen?
Als je kijkt naar het aantal immigranten per 1.000 inwoners, zijn de Europese landen met de laagste cijfers niet de landen die doorgaans in het publieke debat worden genoemd. Frankrijk, met 6 immigranten per 1.000 inwoners in 2024, staat voor deze indicator onderaan de Europese ranglijst.
Aan de andere kant hebben landen als Luxemburg en Malta veel hogere percentages, mede door hun kleine bevolking en specifieke behoeften aan arbeidskrachten. Ook sommige landen in Midden- en Oost-Europa hebben een lage jaarlijkse instroom, al verandert hun situatie door de opvang van Oekraïense ontheemden.
Voor een zinvolle vergelijking kun je de volgende indicatoren gebruiken en kijken wat ze meten:
- Bruto jaarlijkse instroom: het aantal mensen dat in één jaar het land binnenkomt. Grote landen scoren hierdoor hoger in absolute aantallen, maar dit zegt weinig over de werkelijke impact
- Immigratie per 1.000 inwoners: zet het aantal aankomsten af tegen de bevolking. Dit is relevanter om de relatieve druk op openbare diensten en de woningmarkt te meten
- Aantal inwoners dat in het buitenland is geboren: het historische totaal van alle migratiegolven. Dit weerspiegelt de demografische diversiteit, niet de recente ontwikkelingen
- Asielaanvragen: omvatten slechts een deel van de migratie, voornamelijk in verband met conflicten en vervolging
- Tijdelijke bescherming: een specifieke regeling, momenteel vooral voor Oekraïners, die buiten de reguliere asielcijfers valt
Wat deze cijfers niet vertellen over immigratie in Europa
De statistieken van Eurostat brengen legale migratie en geregistreerde aanvragen in beeld. Frontex meldde in 2023 meer dan 385.000 irreguliere grensoverschrijdingen. Dat cijfer geeft per definitie geen volledig beeld van het verschijnsel.
Emigratie ontbreekt grotendeels in deze vergelijkingen. Europa is ook een vertrekpunt. Elk jaar verlaten honderdduizenden Europese burgers hun land om naar een andere lidstaat of een land buiten de EU te verhuizen. Het netto migratiesaldo geeft een vollediger beeld dan alleen de instroom.
De economische bijdrage van migranten is een ander aspect dat in algemene ranglijsten buiten beeld blijft. Volgens gegevens die door Europese instellingen zijn verzameld, helpen migranten tekorten aan arbeidskrachten in verschillende sectoren op te vangen, van de bouw tot de gezondheidszorg.
Eén land aanwijzen als het land dat „de minste migranten opvangt” betekent dat je één indicator kiest en de andere buiten beschouwing laat. De ranglijst hangt volledig af van de gekozen maatstaf, de onderzochte periode en de meegenomen juridische status.
Een land dat onderaan staat voor asielaanvragen, kan in het midden van de ranglijst staan voor het aantal buitenlandse inwoners of juist bovenaan voor tijdelijke bescherming. Het enige betrouwbare antwoord begint daarom met de vraag: „de minste”, volgens welk criterium?
